Τα δικαιώματα που καταστρατηγεί το νομοσχέδιο για το άσυλο

«Παραβιάζει το διεθνές, ενωσιακό και εθνικό δίκαιο», «θέτει σε κίνδυνο χιλιάδες αιτούντες άσυλο και πρόσφυγες, η πλειοψηφία των οποίων είναι γυναίκες και παιδιά», αλλά και και «προτεραιοποιείται η αύξηση των επιστροφών», τονίζει το Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες.

Η μη κυβερνητική οργάνωση αναφέρει ότι λίγες ώρες μετά το κλείσιμο της μόλις 5 ημερών διαβούλευσης, κατατέθηκε στη Βουλή το νομοσχέδιο «περί Διεθνούς Προστασίας» και μάλιστα, με τη διαδικασία του επείγοντος.

Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι οδηγεί σε κατάφωρη υπονόμευση θεμελιωδών εγγυήσεων και δικαιωμάτων των προσφύγων και αιτούντων άσυλο, κατά παράβαση του διεθνούς, ενωσιακού και εθνικού δικαίου καθώς και της αρχής της μη επαναπροώθησης.

Το Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες παραθέτει, μεταξύ άλλων, 8 «καυτά» πεδία που όχι μόνο δεν επιλύει το νομοσχέδιο, αλλά δημιουργεί και πρόβλημα.

Συγκεκριμένα, με το νομοσχέδιο:

-Καταργούνται βασικές εγγυήσεις για το «δίκαιο και αποτελεσματικό» της διαδικασίας ασύλου, δεδομένου μάλιστα του απολύτως ανεπαρκούς συστήματος δωρεάν νομικής συνδρομής και των συστημικών δυσλειτουργιών της διοίκησης (ενδεικτικώς: σύντμηση προθεσμιών για άσκηση δικαιωμάτων των αιτούντων άσυλο, ταχείες διαδικασίες εξέτασης των αιτημάτων, περιορισμός της δυνατότητας του αιτούντος να συμβουλευτεί δικηγόρο πριν την εξέταση του αιτήματός του, κατάργηση του δικαιώματος συνέχισης της διαδικασίας, η διακοπή της οποίας οφείλεται συχνά σε ανεπάρκειες της διοίκησης κ.α.).

-Καταργείται το αυτόματο ανασταλτικό αποτέλεσμα της προσφυγής κατά της απόφασης α’ βαθμού, για διευρυμένες ομάδες αιτούντων άσυλο, εκθέτοντάς τους στον κίνδυνο επιστροφής σε χώρες όπου κινδυνεύουν, πριν ολοκληρωθεί η διαδικασία ασύλου τους, κατά ευθεία παραβίαση της ενωσιακής νομοθεσίας.

-Αναιρείται ουσιαστικά το δικαίωμα σε πραγματική προσφυγή, καθώς τίθενται διαδικαστικά και ουσιαστικά εμπόδια για την άσκηση αυτής (μεταξύ άλλων απαιτείται πλέον η προβολή συγκεκριμένων λόγων προσφυγής από τον αιτούντα, επί ποινή απαραδέκτου αυτής, κάτι που δεν μπορεί να γίνει χωρίς νομική συνδρομή).

-Τίθενται ζητήματα συνταγματικής νομιμότητας ως προς την σύνθεση των Επιτροπών Προσφυγών αποκλειστικά από δικαστές καθώς και ως προς την ανάθεση σε δικαστικό λειτουργό διοικητικών καθηκόντων μονομελούς οργάνου, σύμφωνα και με τη νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας.

-Γενικεύεται η επιβολή της κράτησης των αιτούντων άσυλο, αδιακρίτως, ακόμη και για ευάλωτους, θύματα βασανιστηρίων, βίας, ασθενείς, ακόμη και για παιδιά, και καταργείται ο αυτόματος δικαστικός έλεγχος της απόφασης επιβολής/παράτασης της κράτησης «με σκοπό την ελάφρυνση των διοικητικών αρχών και των δικαστηρίων».

-Γενικεύεται ο γεωγραφικός περιορισμός των αιτούντων άσυλο, σε υλοποίηση και της Δήλωσης ΕΕ- Τουρκίας, χωρίς εξατομικευμένη κρίση ως προς τη δυνατότητα επιβολής του μέτρου και χωρίς τη δυνατότητα δικαστικής εξέτασης, κατά παράβαση του ενωσιακού δικαίου και του άρθρου 13 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης του Ανθρώπου.

– Απαιτείται από τους αιτούντες άσυλο να πράξουν τα αδύνατα, καθώς απαιτείται να συμμορφώνονται σε «καθήκοντα συνεργασίας» με τις αρχές, στα οποία είναι ανθρωπίνως αδύνατο να ανταποκριθούν, λόγω των ήδη υφισταμένων δυσλειτουργιών του συστήματος και μάλιστα επί ποινή απόρριψης των αιτήσεων ασύλου τους.

-Επιπλέον, μεταξύ άλλων, επισημαίνονται: η παντελής έλλειψη ενταξιακών προβλέψεων, η επιχειρούμενη θεσμοθέτηση της εξώθησης των προσφύγων στην αστεγία, ο περιορισμός του δικαιώματος των αιτούντων άσυλο στην εργασία, η μείωση του δικαιώματος παραμονής στη χώρα των δικαιούχων επικουρικής προστασίας, η παραβίαση του δικαιώματος οικογενειακής ενότητας των αναγνωρισμένων προσφύγων.

Το Ελληνικό Συμβούλιο για τους Πρόσφυγες τονίζει ότι «με το κατατεθέν νομοσχέδιο όχι μόνον δεν επιλύονται τα πραγματικά και συστημικά προβλήματα του ελληνικού συστήματος ασύλου και υποδοχής (π.χ. υποστελέχωση αρμόδιων υπηρεσιών, με εντεύθεν συνέπεια τις καθυστερήσεις στη διαδικασία ασύλου), αλλά καταστρατηγούνται τα δικαιώματα αιτούντων άσυλο και προσφύγων και προτεραιοποιείται η αύξηση των επιστροφών, χωρίς μάλιστα να διασφαλίζονται οι επιβαλλόμενες, από το διεθνές και ενωσιακό δίκαιο, εγγυήσεις».

Ταυτόχρονα, καλεί «την ελληνική Πολιτεία να επανεξετάσει τις προτεινόμενες ρυθμίσεις και να διασφαλίσει τα δικαιώματα αιτούντων άσυλο και προσφύγων, κατ’ εφαρμογή των υποχρεώσεών της που απορρέουν από το διεθνές, ενωσιακό και εθνικό δίκαιο στο πλαίσιο ενός κράτους δικαίου».

Το νομοσχέδιο του υπουργείου Προστασίας του Πολίτη για το άσυλο κατατέθηκε στη Βουλή, νύχτα, το βράδυ της Δευτέρας.

Ειδικότερα, στα 121 άρθρα του προβλέπονται μεταξύ άλλων:

– Η διάκριση των αδειών διαμονής σε τριετούς διάρκειας σε όσους αναγνωρίζεται το καθεστώς πρόσφυγα και ετήσιας διάρκειας σε όσους αναγνωρίζεται το καθεστώς επικουρικής προστασίας

– Καθίσταται υποχρεωτική η πρόσβαση στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση των ανηλίκων, στους οποίους έχει χορηγηθεί καθεστώς διεθνούς προστασίας

– Συστήνονται Ειδικά Κλιμάκια Ταχείας Συνδρομής της Υπηρεσίας Ασύλου για την προτεραιοποίηση των αιτημάτων ασύλου

– Θεσπίζονται κυρώσεις σε περίπτωση μη συμμόρφωσης των υπηκόων τρίτων χωρών με τις απαιτήσεις του νόμου, όπως τον εσωτερικό κανονισμό λειτουργίας του κέντρου διαμονής και την απόφαση μεταφοράς σε άλλο κέντρο

– Απαλείφεται το μετατραυματικό στρες ως λόγος ευαλωτότητας

– Επανακαθορίζονται οι διαδικασίες για τη χορήγηση και την ανάκληση του καθεστώτος διεθνούς προστασίας και η αρμοδιότητα των διοικητικών δικαστηρίων για την εκδίκαση υποθέσεων. Δικαίωμα παραμονής στη χώρα έχουν οι αιτούντες ως την ολοκλήρωση της διοικητικής διαδικασίας εξέτασης της αίτησης στον πρώτο βαθμό

– Επανακαθορίζεται η συγκρότηση των επιτροπών προσφυγών, που απαρτίζονται πλέον μόνο από δικαστικούς λειτουργούς

– Οριοθετείται το δικαίωμα πρόσβασης των αιτούντων άσυλο στην εργασία που παρέχεται έξι μήνες μετά την υποβολή του αιτήματος εφόσον δεν έχει ληφθεί απόφαση σε πρώτο βαθμό και προβλέπεται ότι μέχρι να αποκτήσουν δικαίωμα στην εργασία οι αιτούντες λαμβάνουν την Κάρτα Υγειονομικής Περίθαλψης Αλλοδαπού, η οποία έχει διάρκεια ισχύος αντίστοιχη με τη διάρκεια ισχύος των δελτίων τους (εκτός από τις εγκύους για τις οποίες ισχύει για ένα έτος)

Στο νομοσχέδιο έχουν ενσωματωθεί σχόλια της διαβούλευσης.

Μεταξύ των αλλαγών που έχουν γίνει συγκαταλέγονται η προσθήκη στο άρθρο 39 πρόβλεψης ότι, κατά τη λήψη της απόφασης παραπομπής υπηκόων τρίτων χωρών σε κέντρα υποδοχής και ταυτοποίησης ή άλλες δομές στην ενδοχώρα, λαμβάνονται υπόψη «η αρχή της οικογενειακής ενότητας και το βέλτιστο συμφέρον του παιδιού».

Επίσης, στις περιπτώσεις που εφαρμόζεται η εξαιρετική διαδικασία υποβολής αιτήσεων στα σύνορα ορίζεται ότι η επίδοση της απόφασης γίνεται εντός μίας ημέρας από την έκδοσή της και όχι εντός δέκα ημερών, όπως αναφερόταν στο υπό διαβούλευση σχέδιο (άρθρο 82).

Εξάλλου, αυξάνονται οι προθεσμίες για τις διαδικασίες στα σύνορα: η απόφαση του πρώτου βαθμού εκδίδεται εντός επτά ημερών, η προθεσμία για την άσκηση προσφυγής είναι επτά ημέρες, η προσφυγή προσδιορίζεται εντός τεσσάρων ημερών και η απόφαση προσφυγή εκδίδεται εντός επτά ημερών (άρθρο 90).

Τέλος, στις περιπτώσεις που εφαρμόζονται οι διαδικασίες στα σύνορα αυξάνεται το χρονικό περιθώριο κατάθεσης υπομνήματος για όποιο ασκεί προσφυγή ως μία ημέρα πριν από τη συζήτηση της προσφυγής του (άρθρο 99).

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.